1199an Bortedoko jaun Lope Sánchez de Menak Balmasedari forua eman zionean, Santander, Burgos eta Araba arteko bidegurutze bat pribilegiatzen ari zen, antzinatik merkatari eta saltzailez oso jendez beteta egon zena.
Geltokiko zubia hartu eta Martín Mendia pasealekutik ibiliz, Kadagua ibaiaren alboan dagoen Zubi Zaharrera edo Muza Zubira iritsiko gara, Balmasedaren irudi nagusia, XIII. mendean eraikia eta Gaztelako bide zaharraren nahitaezko igarobidea.
Zubiaren beste aldean San Lorenzo dago, Balmasedako juduen auzo zaharra, 1486an herritik kanporatu zituzten arte.
Ondoren, Santa Klarako Monumentu Multzoa bisitatuko dugu, 1985etik mojek utzi dutena. Orain zaharberritu dute eta San Roque Hotela hartzen du . Komentuari atxikitako Santa Klarako eliza Balmasedako Pasio Antzezpen Bizidunaren Interpretazio Zentroaren egoitza da , eta antzinako prezeptoria gaur egun etxebizitza pribatua da.
Balmasedako bizilagunek Bajera kalea bezala ezagunagoa den Martín Mendia kalerantz jarraituko dugu bidaian, eta honek San Juan plazara edo Eskola plazara eramango gaitu. Bertan hiru eraikin aurkituko ditugu:
- XV. mendean sortua eta gaur egun gurtzarako itxita dagoen San Juan del Moral eliza Balmasedako Historia Museoaren egoitza da . Bere dorrean dagoen erloju batek herriko ereserkia jotzen du egunero, 12etan, 18etan eta 20etan.
- Klaret Antzokia, klaretar fraideen eliza ohia eta egungo zinema-antzokia.
- Kultur Etxea, liburutegia, erakusketa-aretoak, auditorioa eta kultur eta kirol elkarteentzako lokalak dituena.
Aurrerago, ezkerretara, Horcasitas jauregia dago. XVII. mendean eraiki zen eta herriko Aduana Erreal zaharra izan zen bertan, 1841ean itxi zuten arte. Aurrean eguzki-erloju bat dago, Lurraren mugimenduak eguzkiarekiko zehaztasun paregabez behatzeko aukera ematen duena.
Kale beretik jarraituz, ezkerreko lehenengo kantoia hartuko dugu Correría kalera iritsi arte, zeinaren bidegurutzean Urrutia jauregia dagoen, XVII. mendean eraikia eta gaur egun etxebizitza bihurtua.
Kale beretik jaitsiz, San Severino plazara iritsiko gara, herriko plaza nagusira, non San Severino eliza dagoen. San Severino eta Udaletxea . Eliza gotikoa XIV. mendearen amaierakoa da. Udaletxea, berriz, XVIII. mendearen lehen herenean eraiki zen, nahiz eta gaur egun jatorriz zuen mendiko jauregi barrokoaren antzik gutxi izan. Bere arku dotoreek, zutabe zabaleko atari batekin, " Meskita" ezizena eman diote, eraikin mudejar batzuekin duen antzagatik.
La Encartada Txapel Museoa , txapel tradizionalean espezializatutako fabrika ohia, Industria Iraultzaren azken etapetara eramaten gaitu. Peñueco auzoan dago, Balmaseda kanpoaldean, Kadagua ibaiaren ertzean, aisialdirako gune txiki baten ondoan. Fabrika 1892an ireki zen eta 100 urtez egon zen martxan.
Adarra duen mendi bat.
Azkenik, naturazaleek ezin dute Kolitza mendirako igoera galdu . Ibilaldiak ordu eta erdi inguru irauten du eta gehienbat laua da, azken zatia izan ezik. Kolitza, 879 metroko altuerarekin eta ikuspegi panoramiko ezin hobeak eskaintzen dituena, Bizkaiko bost "argi-mendietako" bat da (bertatik suak pizten ziren eta adarrak jotzen ziren Batzar Nagusiak deitzeko). Bere gailurrak Balmaseda du begira eta lurralde historikoan geratzen diren ermita erromaniko gutxietako bat dago bertan: San Sebastian eta San Roke ermita.
